بنادر بلوچستان ايران بندر چه‌بهار : از بنادر معروف مشهور بلوچستان است . اين بندر را مرحوم مرتضى قلى خان وكيل الملك ثانى در سنهء 1289 هجرى اردوئى فرستاده فتح نمودند . آب مشروب اين بندر از چاه است و خيلى ناگوار است . انگليسها در سنهء 1869 مسيحى در آنجا به اذن دولت عليهء ايران تلگرافخانهء عالى ساخته‌اند . آبادانى امروزى اين بندر خيلى زياد و خوب است و جهازات دولتى و سايره در آنجا گاه‌به‌گاه لنگر مىاندازند . و ابواب تجارت هندوستان و مسقط به اين بندر باز است و از ملل متفرقه و خارجه در آنجا مرابطهء تجارتى و مراوده دارند و جمعيت آنها و سكنهء آنجا به دو هزار خانوار بيشتر بالغ است و مال التجاره از قبيل قند و شكر و ادويه و پارچه‌هاى مختلفه و غيره در آنجا دادوستاد مىشود و در اين بندر به واسطهء نبودن چشمه و قنات به كلى زراعت نمىشود . تيس : اين محلّ زياد قديمى است و مرحوم وكيل الملك ثانى ميرزا مهدى خان سرهنگ مهندس را با عبد الله خان مأمور فتح آنجا نمود و بدون هيچ مزاحمتى آنجا را فتح كردند و بيست خانوار در آنجا از مردم ناحيهء دشت سكونت دادند و ميرزا سيد حسين مستوفى كرمانى به حكم مرحوم وكيل الملك ثانى در آنجا قلعهء محكمى ساخته ولى فعلا در آنجا احدى سكونت ندارد و مردمش كوچيده به چه‌بهار رفته‌اند . آب اين ناحيه بىآبادى از چاه است ولى گواراتر از چه‌بهار است و آب انبار بزرگى براى نگاه داشتن آب باران در آنجا ساخته‌اند . بندر كت : در جنوب باهه واقع شده و از مسقط به اين‌جا تردد مىنمايند . مردمش چهل خانوارند . پارگ : از تيس سه فرسخ فاصله دارد . داراى بيست خانوار جمعيت است . نمك سفيد بسيار خوبى كه خيلى ممتاز است دارد و عمده داد و ستاد مردمش همين نمك است و همه ساله نمك زيادى از آنجا به مسقط حمل مىشود . [ 24 ب ] بندر پيزم « 1 » : مردمش بيست خانوارند . چندان تردّدى به آنجا نمىشود . بندر تنگ : مردمش سى خانوارند . از مسقط به اينجا تردّد مىشود .

--> ( 1 ) . پزم ( خ . آريا )